Cho thuê xe tự lái và những rủi ro pháp lý từ phạt nguội

Dịch vụ cho thuê xe tự lái ngày càng phát triển và trở thành lựa chọn phổ biến của nhiều cá nhân, doanh nghiệp. Tuy nhiên, cùng với việc hệ thống camera giám sát giao thông được mở rộng và việc xử lý vi phạm bằng hình thức phạt nguội ngày càng phổ biến, nhiều chủ xe đã gặp khó khăn khi nhận thông báo xử phạt đối với những lỗi do người thuê xe gây ra.

Trong thực tế, không ít trường hợp người thuê từ chối thực hiện nghĩa vụ nộp phạt với lý do phương tiện đứng tên chủ xe nên chủ xe phải tự chịu trách nhiệm. Vậy quy định của pháp luật hiện hành giải quyết vấn đề này như thế nào?

Chủ xe có phải chịu trách nhiệm khi người thuê xe vi phạm?

Theo quy định tại khoản 8 Điều 47 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, khi phát hiện hành vi vi phạm thông qua hệ thống giám sát, cơ quan có thẩm quyền sẽ gửi thông báo yêu cầu chủ phương tiện và các cá nhân, tổ chức có liên quan đến làm việc để xác minh người điều khiển phương tiện.

Đối với chủ xe là cá nhân, nếu không hợp tác hoặc không chứng minh được mình không phải là người điều khiển phương tiện tại thời điểm xảy ra vi phạm thì có thể bị xử phạt đối với hành vi vi phạm được phát hiện.

Đối với chủ xe là tổ chức, nếu không xác định được người điều khiển phương tiện thì tổ chức có thể bị xử phạt theo quy định, trừ trường hợp phương tiện bị chiếm đoạt hoặc sử dụng trái phép.

Chứng cứ chứng minh việc cho thuê xe có ý nghĩa quyết định

Theo phân tích của Luật sư Nguyễn Ngô Quang Nhật (Đoàn Luật sư TP. Hồ Chí Minh), nếu chủ xe có đầy đủ tài liệu chứng minh việc đã giao xe cho người thuê và chứng minh mình không phải là người điều khiển phương tiện tại thời điểm xảy ra vi phạm thì sẽ không bị xử phạt.

Các tài liệu có thể sử dụng gồm:

• Hợp đồng cho thuê xe;
• Biên bản bàn giao xe;
• Giấy tờ tùy thân của người thuê;
• Hình ảnh từ camera hành trình;
• Dữ liệu định vị GPS;
• Hồ sơ đặt cọc, thanh toán;
• Lịch sử tin nhắn hoặc các tài liệu khác thể hiện việc giao xe.

Trong trường hợp các bên chỉ thỏa thuận bằng miệng, chủ xe vẫn có thể sử dụng các tài liệu, dữ liệu điện tử hoặc chứng cứ khác để chứng minh việc giao xe cho người thuê.

Người thuê xe không nộp phạt sẽ gặp những rủi ro gì?

Theo Luật sư Nguyễn Ngô Quang Nhật, nếu quá thời hạn thi hành quyết định xử phạt mà người vi phạm không chấp hành, cơ quan có thẩm quyền có thể thông báo đến cơ quan đăng kiểm, cơ quan đăng ký xe hoặc cơ quan cấp giấy phép lái xe để áp dụng các biện pháp quản lý theo quy định của pháp luật.

Điều này có thể ảnh hưởng đến việc:

• đăng kiểm phương tiện;
• đăng ký xe;
• cấp mới, đổi hoặc cấp lại giấy phép lái xe đối với người vi phạm.

Trong trường hợp cần giải quyết thủ tục đăng kiểm hoặc duy trì hoạt động kinh doanh, chủ xe có thể chủ động nộp tiền phạt trước, sau đó khởi kiện bằng vụ án dân sự yêu cầu người thuê hoàn trả khoản tiền đã nộp thay nếu có đủ căn cứ chứng minh trách nhiệm của người thuê.

Xe đã bán hoặc bị mất cắp thì xử lý như thế nào?

Đối với phương tiện đã chuyển nhượng nhưng chưa hoàn tất thủ tục sang tên, chủ xe cần cung cấp hợp đồng mua bán và các tài liệu liên quan đến việc thu hồi đăng ký, biển số để cơ quan chức năng xác định đúng người có trách nhiệm.

Nếu phương tiện bị mất cắp, chủ xe cần nhanh chóng trình báo cơ quan công an, lập hồ sơ về việc mất xe và sử dụng các giấy tờ xác nhận này để giải trình với cơ quan xử lý phạt nguội, chứng minh mình không phải là người điều khiển phương tiện.

Khuyến nghị dành cho chủ xe kinh doanh dịch vụ cho thuê xe tự lái

Để hạn chế tranh chấp và bảo vệ quyền lợi của mình, Luật sư Nguyễn Ngô Quang Nhật khuyến nghị các chủ xe nên:

• Ký kết hợp đồng cho thuê xe bằng văn bản;
• Quy định rõ trách nhiệm của người thuê đối với các vi phạm giao thông phát sinh trong thời gian thuê;
• Lập biên bản bàn giao phương tiện;
• Lưu giữ đầy đủ thông tin người thuê như căn cước công dân, giấy phép lái xe, số điện thoại và địa chỉ liên hệ;
• Trang bị camera hành trình, thiết bị định vị để hỗ trợ xác minh khi cần thiết;
• Thường xuyên kiểm tra thông tin phạt nguội để kịp thời xử lý.

Đặc biệt, từ ngày 01/3/2026, theo Nghị định 336/2025/NĐ-CP, hành vi kinh doanh dịch vụ cho thuê xe tự lái mà không ký hợp đồng cho thuê có thể bị xử phạt từ 8 triệu đến 10 triệu đồng đối với cá nhân và 16 triệu đến 20 triệu đồng đối với tổ chức. Vì vậy, việc lập và lưu giữ hợp đồng cho thuê không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của chủ xe mà còn là yêu cầu pháp lý bắt buộc trong hoạt động kinh doanh.

Việc xác định trách nhiệm trong trường hợp xe cho thuê bị phạt nguội không phụ thuộc vào việc ai đứng tên đăng ký xe mà phụ thuộc vào việc xác định đúng người điều khiển phương tiện tại thời điểm xảy ra vi phạm. Chủ xe cần chủ động lưu giữ đầy đủ hồ sơ, chứng cứ về việc cho thuê xe để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình khi phát sinh tranh chấp hoặc làm việc với cơ quan có thẩm quyền.

Đọc bài viết trên báo Tuổi Trẻ: Tại đây