Việc Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM khởi tố, bắt tạm giam bà Đặng Thị Hàn Ni về tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân đã thu hút nhiều sự quan tâm của dư luận.

Điều đáng chú ý là trước đó, trong vụ án liên quan đến bà Nguyễn Phương Hằng, bà Hàn Ni từng được xác định là bị hại. Ngược lại, trong vụ án mới, bà Phương Hằng lại được xác định là bị hại.

Điều này làm dấy lên câu hỏi: Một người có thể vừa là bị cáo trong vụ án này, vừa là bị hại trong vụ án khác hay không?

Diễn biến vụ việc

Từ năm 2021, giữa bà Hàn Ni và bà Phương Hằng xảy ra nhiều tranh cãi công khai trên mạng xã hội, đặc biệt thông qua các buổi livestream thu hút đông đảo người xem.

Hai bên liên tục gửi đơn tố giác lẫn nhau với các cáo buộc như vu khống, làm nhục người khác, lợi dụng quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức.

Tháng 3-2022, cơ quan điều tra khởi tố, bắt tạm giam bà Nguyễn Phương Hằng. Trong vụ án này, bà Hàn Ni được xác định là bị hại.

Đến tháng 2-2023, cơ quan điều tra tiếp tục khởi tố, bắt tạm giam bà Đặng Thị Hàn Ni cùng về tội danh tương tự. Lúc này, bà Nguyễn Phương Hằng được xác định là bị hại.

Có mâu thuẫn về tư cách tố tụng?

Trao đổi về vấn đề này, luật sư Nguyễn Ngô Quang Nhật cho biết:

Trong một vụ án hình sự, pháp luật không cấm một người tham gia tố tụng với nhiều tư cách khác nhau. Trên thực tế, có trường hợp một người vừa là bị hại, vừa là bị can hoặc bị cáo.

Theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, tư cách tố tụng được xác định dựa trên hành vi cụ thể trong từng vụ án. Nếu một người thực hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm thì họ có thể bị khởi tố với tư cách bị can. Đồng thời, nếu người đó bị người khác xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp trong một hành vi khác thì họ vẫn có thể được xác định là bị hại.

Do đó, việc “hoán đổi” tư cách tố tụng giữa hai cá nhân trong các vụ án khác nhau không đồng nghĩa với sự mâu thuẫn hay xung đột pháp lý.

Trường hợp gộp vụ án thì sao?

Theo luật sư Nhật, nếu cơ quan tố tụng xác định hành vi của hai bên có liên quan mật thiết và quyết định nhập thành một vụ án chung, thì việc một người vừa là bị hại, vừa là bị cáo trong cùng vụ án cũng không trái quy định pháp luật.

Ngược lại, nếu cơ quan tiến hành tố tụng xác định đây là hai vụ án độc lập, thì tư cách của mỗi người trong từng vụ án sẽ được xác định riêng biệt, không lẫn lộn.

Góc nhìn pháp lý

Luật sư Nguyễn Ngô Quang Nhật cũng lưu ý rằng pháp luật không cho phép một người thực hiện hành vi trái pháp luật để đáp trả hành vi trái pháp luật của người khác.

Trong các tranh cãi trên mạng xã hội, đặc biệt khi nội dung phát tán rộng rãi, ranh giới giữa quyền tự do ngôn luận và hành vi xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người khác rất mong manh. Việc đôi co, công kích qua lại có thể khiến một người từ vị trí bị hại trở thành người vi phạm pháp luật.

Do đó, mỗi cá nhân cần trang bị kiến thức pháp luật cơ bản để bảo vệ quyền lợi của mình đúng cách, thay vì lựa chọn phương thức phản ứng có thể dẫn đến trách nhiệm hình sự.

Đọc bài viết trên báo Tuổi Trẻ: Tại đây