Luật Chuyển đổi số: Hoàn thiện nền tảng pháp lý thúc đẩy kinh tế số tại Việt Nam

Luật Chuyển đổi số đã được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ 10, khóa XV, đánh dấu bước tiến quan trọng trong quá trình hoàn thiện hệ thống pháp luật phục vụ phát triển kinh tế số và xã hội số tại Việt Nam. Hiện nay, Chính phủ cùng các bộ, ngành đang khẩn trương xây dựng các văn bản quy định chi tiết nhằm bảo đảm Luật được triển khai đồng bộ và hiệu quả khi chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.

Việc ban hành Luật Chuyển đổi số được xem là bước đi quan trọng nhằm tạo dựng hành lang pháp lý cho các hoạt động chuyển đổi số trên phạm vi toàn quốc. Trong bối cảnh công nghệ số phát triển nhanh chóng và tác động mạnh mẽ đến mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế – xã hội, việc xây dựng khung pháp lý đầy đủ và thống nhất được xem là điều kiện cần thiết để Việt Nam tận dụng các cơ hội mới từ nền kinh tế số.

Thiết lập khung pháp lý cho hệ sinh thái số

Luật Chuyển đổi số được xây dựng theo mô hình luật khung với 8 chương và 48 điều, quy định các nguyên tắc, định hướng và yêu cầu cơ bản đối với quá trình chuyển đổi số. Cách tiếp cận này nhằm bảo đảm tính thống nhất trong việc tổ chức và điều phối các hoạt động chuyển đổi số từ trung ương đến địa phương.

Một trong những điểm đáng chú ý của Luật là lần đầu tiên nhiều yếu tố cốt lõi của hệ sinh thái số được đặt trong một khuôn khổ pháp lý chung. Các nội dung liên quan đến dữ liệu số, danh tính số, nền tảng số, hạ tầng số, dịch vụ số và hệ thống số được quy định theo hướng tạo nền tảng cho việc phát triển các mô hình quản trị và dịch vụ dựa trên công nghệ số.

Bên cạnh đó, Luật cũng đề cập đến các nguyên tắc quản lý và khai thác dữ liệu mở, quy định về giao dịch số, phát triển dịch vụ công trực tuyến toàn trình cũng như các yêu cầu về bảo đảm an toàn thông tin trong môi trường số. Những quy định này được kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy sự phát triển của Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số tại Việt Nam.

Theo Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng chia sẻ:

“chuyển đổi số không chỉ là việc ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động quản lý hay cung cấp dịch vụ, mà còn là quá trình thay đổi toàn diện về mô hình vận hành và phương thức quản trị. Tinh thần của chuyển đổi số được nhấn mạnh ở việc “chuyển đổi trước, số hóa sau”, tức là trước hết cần thay đổi cách thức tổ chức và vận hành, sau đó mới áp dụng công nghệ để tối ưu hóa các hoạt động.”

Luật cũng thiết lập một số công cụ quản trị quan trọng nhằm hỗ trợ việc triển khai chuyển đổi số trên quy mô quốc gia, bao gồm Chương trình chuyển đổi số quốc gia, Khung kiến trúc quốc gia số, Khung quản trị dữ liệu, Khung năng lực số và Bộ chỉ số đo lường chuyển đổi số quốc gia. Những công cụ này đóng vai trò định hướng, điều phối và đánh giá hiệu quả của quá trình chuyển đổi số trong các cơ quan nhà nước cũng như trong toàn bộ nền kinh tế.

Việc xác lập đồng bộ các cơ chế quản trị này cho thấy chuyển đổi số đang được tiếp cận theo hướng tổng thể và có hệ thống, thay vì chỉ triển khai các sáng kiến rời rạc. Điều này góp phần bảo đảm các hoạt động chuyển đổi số được triển khai có trọng tâm, trọng điểm và có thể đo lường hiệu quả thực tế.

Chuẩn bị các điều kiện để triển khai Luật

Để bảo đảm việc thi hành Luật Chuyển đổi số được thực hiện thống nhất và hiệu quả, Chính phủ đã ban hành kế hoạch triển khai thi hành Luật, trong đó xác định rõ nhiệm vụ, tiến độ và trách nhiệm của từng cơ quan trong quá trình tổ chức thực hiện.

Kế hoạch triển khai được xây dựng theo nguyên tắc “6 rõ”, bao gồm: rõ người thực hiện, rõ nhiệm vụ, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn và rõ kết quả cần đạt được. Cách tiếp cận này nhằm nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm trong quá trình triển khai các chính sách liên quan đến chuyển đổi số.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn hiện nay là xây dựng và ban hành các văn bản quy định chi tiết thi hành Luật. Các văn bản này sẽ làm rõ nhiều nội dung quan trọng như cơ chế quản trị dữ liệu, phát triển nền tảng số, triển khai các hệ thống số trong cơ quan nhà nước cũng như các phương thức quản lý mới trong môi trường số.

Bên cạnh việc xây dựng văn bản hướng dẫn, các bộ và cơ quan ngang bộ cũng được giao nhiệm vụ rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hiện hành có liên quan đến lĩnh vực công nghệ thông tin và chuyển đổi số. Trên cơ sở kết quả rà soát, các cơ quan có thể đề xuất sửa đổi, bổ sung hoặc tiếp tục áp dụng các quy định hiện hành để bảo đảm sự phù hợp với các quy định mới của Luật.

Quá trình rà soát và hoàn thiện hệ thống pháp luật được xem là bước chuẩn bị quan trọng nhằm tránh khoảng trống pháp lý khi Luật chính thức có hiệu lực. Đồng thời, việc hoàn thiện các quy định hướng dẫn cũng tạo điều kiện thuận lợi cho các bộ, ngành và địa phương triển khai các chương trình và dự án chuyển đổi số trong thực tế.

Trong thời gian tới, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan liên quan để theo dõi, đánh giá việc triển khai các chiến lược, chương trình và dự án chuyển đổi số đang được thực hiện. Trên cơ sở đó, các nhiệm vụ và giải pháp có thể được điều chỉnh hoặc bổ sung nhằm bảo đảm phù hợp với định hướng và quy định của Luật.

Ngoài ra, các bộ, ngành và địa phương cũng được khuyến khích lồng ghép việc thực hiện Luật Chuyển đổi số vào các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội của mình. Cách tiếp cận này giúp chuyển đổi số trở thành một phần quan trọng trong hoạt động quản lý, cung cấp dịch vụ và phát triển kinh tế, thay vì chỉ được xem là một nhiệm vụ riêng biệt.

Bên cạnh đó, Bộ Khoa học và Công nghệ được giao chủ trì công tác kiểm tra, giám sát và đôn đốc việc thực hiện Luật, đồng thời tổng hợp, đánh giá kết quả triển khai và báo cáo Chính phủ định kỳ hằng năm.

Việc khẩn trương xây dựng các văn bản hướng dẫn và chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho thấy quyết tâm của các cơ quan quản lý trong việc đưa Luật Chuyển đổi số vào thực tiễn ngay khi có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Khi được triển khai đồng bộ, Luật được kỳ vọng sẽ góp phần tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho sự phát triển của kinh tế số, nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia và mở ra những cơ hội phát triển mới cho Việt Nam trong giai đoạn tới.

Tham khảo thêm tại: TIN TỨC THÔNG TẤN XÃ VIỆT NAM